Print deze pagina
Landkaart van regio's Oss Bernheze Uden Veghel

Historische schets

Oss, Veghel en Bernheze hebben altijd behoord tot de Meierij van 's-Hertogenbosch, onderdeel van het oude hertogdom Brabant. Oss en Bernheze behoorden tot het kwartier Maasland, waarvan Oss zelfs hoofdplaats was. Oss bezat een lakenhal en had marktrechten. In 1399 verkreeg het plaatsje van hertogin Johanna van Brabant stadsrechten die de stedelijke ontwikkelingen en de economische positie versterkten. Het stadsrecht gaf Oss de mogelijkheid om wallen, grachten en poorten op te werpen. Oss werd een belangrijke Brabantse grensversterking in de verdediging tegen Gelre. Als grensscheiding tussen Brabant en het land van Ravenstein werd een uitgestrekte landweer (een verdedigingswal) opgericht.
Veghel behoorde tot het kwartier Peelland en was van oudsher sterk gericht op de Midden-Meierij en haar hoofdplaats Sint-Oedenrode. Veghel had een sterke binding met Erp. Beide heerlijkheden werden bestuurd door dezelfde heer die woonde op het kasteel Frisselstein in Veghel. Veghel wordt tot in de negentiende eeuw omschreven als typisch Meierijs ‘klompendorp'; hetgeen iets zegt over de voornamelijk agrarische handelsfunctie van het dorp. De Aa-brug in Veghel vormde eeuwenlang een belangrijke schakel in de verbinding tussen Meierij en Peelgebied.
Uden (met Zeeland en Boekel) is van oudsher onderdeel van het Land van Herpen, dat later opging in het Land van Ravenstein met bestuurscentrum Ravenstein. In 2010 werd op de Slabroekse Heide de ‘landweer' of oude versterkte grensscheiding tussen het Brabantse Nistelrode en het Ravensteinse Uden ontdekt. Deze grens functioneerde ruim 400 jaar, en wel tussen 1360 en 1794. Het land van Ravenstein bleef tot 1805 verbonden met Duitse vorstendommen. Uden vormde als bestuurscentrum van het Heikantsgericht in het land van Ravenstein van oudsher de meest volkrijke plaats en had als ‘vlek' en marktplaats een sterke positie in het Peelgebied. Uden was bovendien lange tijd een bedevaartsoord en toevluchtsoord voor de katholieken uit Brabant.

Geschiedenis

Op het eerste gezicht hebben Oss, Uden, Veghel en Bernheze geen sterke (historische) band. In het verre verleden liep er zelfs een (internationale) grens door het gebied toen Veghel bij Holland hoorde en Uden, Oss en Bernheze bij het Land van Ravenstein.

In historische zin vormt de As50-regio een interessant gebied. Het bevat een aantal gemeenten die op politiek vlak een verschillende achtergrond hebben, maar vanuit het verleden bezien sociaal-economische banden hebben gehad en elk als overgangsgebied fungeren tussen het hart van de regio en de omliggende plaatsen.

Herindelingen

Eind jaren negentig van de vorige eeuw scheelt het niet veel of Uden en Veghel gaan via een gemeentelijke herindeling samen met Boekel. Dit wordt op het laatste moment door de Eerste Kamer geblokkeerd. De huidige gemeente Oss is in dezelfde periode gegroeid door drie gemeentelijke herindelingen (in 1994, 2003 en 2011).
In 1994 zijn Heesch, Nistelrode (met Loosbroek) en Heeswijk-Dinther (met Vorstenbosch) samengevoegd onder de naam Heesch; in 1995 omgedoopt tot gemeente Bernheze.

Samenwerking in de regio krijgt op steeds meer fronten vorm: onderwijs, zorg en recreatie zijn thema's waarop die ontwikkeling al contouren heeft gekregen. Juist deze ontwikkelingen zijn voor de gemeentebesturen van Oss, Uden en Veghel aanleiding geweest om in 2008 de stap te zetten naar meer samen optrekken.

Een eerste verkenning van kansen en bedreigingen resulteert in het ondertekenen van een intentieovereenkomst in december 2008. Oss, Uden en Veghel spreken uit dat er voldoende sociale, ruimtelijke en economische samenhang is om samenwerking verder in te vullen. Met gedegen onderzoek en inbreng van invloedrijke belanghebbenden uit de regio is een visie op de samenwerking Oss-Uden-Veghel tot stand gekomen. In het voorjaar van 2010 bekrachtigen de gemeenteraden deze visie. De uitvoeringsagenda bij de visie is de basis om projecten op te pakken.

In maart 2010 laat Bernheze weten graag deel te nemen in As50. Vanaf 8 juli 2010 is zij officieel aangesloten bij As50 en gaat akkoord met de visie en doelstelling. Ook Schijndel heeft laten weten op verschillende thema's op ambtelijk niveau mee te willen denken en werken.